ZDROISKO, HISTORIA I PRZYRODA

Opowiem Ci historię...

Drogi gościu. Cieszymy się, że interesuje Cię nasza wieś. Spacerując wzdłuż naszej lokalnej ścieżki edukacyjnej dowiesz się o niej wiele ciekawych rzeczy. Obecnie Zdroisko postrzegane jest, jako „sypialnia Gorzowa”.

Jednak w tej letniskowej obecnie wiosce dawniej były młyny, huty, kuźnice, tartaki napędzane wodami rzeki Santocznej – Zanze, plantacja borówki amerykańskiej, a przy historycznym trakcie „via Marchionis”, potem „Reichstrasse 1”, czyli obecnej drodze krajowej nr 22 funkcjonowały dwie restauracje, był sklep spożywczy, rzeźnik, kowal, stolarz, poczta i nawet w dwóch miejscach można było zatankować samochód.

Pierwsze wzmianki o tym miejscu pojawiły się na początku XIV w. gdy powstał młyn Stollenmühle, napędzany wodami Santocznej – Zanze.

W 1767 r. na miejscu młyna rozpoczęto budowę huty – Zanzthal, w której produkowane były blachy, pręty, a także sztaby żelaza oraz przeróżne narzędzia, druty, gwoździe i igły do roku 1870. Obecnie w centrum wsi znajduje się pamiątkowy kamień, na którym są kawałki stopionego żelaza, sztaba i skobel drzwi wejściowych.

Pod koniec XVIII wieku, z polecenia Fryderyka II w Zdroisku powstała kolejna huta o nazwie Zanzhammer – Sącznik Zdroisko. Jej budowa związana była ze szczególnym zapotrzebowaniem na amunicję artyleryjską, której szczytowy poziom odnotowano w dobie walk Prus z Napoleonem. Ze względu na dominującą produkcję amunicji artyleryjskiej do armat hutę nazywano również Kugelhammer.

Wszystko to dodatkowo działo się w pięknym otoczeniu lasów, wzdłuż rzeczki Santoczna (niegdyś Zanze).
Ta niespełna 30 kilometrowa rzeka wykonywała solidną pracę poruszając żarna młyńskie oraz młoty dawnych stalowni. Rozpoczynając swój bieg w okolicy miejscowości Okno, dopływa w miarę spokojnie do Zdroiska, gdzie zaczyna pokazywać charakter.

Od Zdroiska rzeka płynie w wąwozie o wysokich zalesionych brzegach o głębokości od kilku do kilkudziesięciu metrów. Wąwóz ten stanowi bardzo malowniczy obiekt krajobrazowy. Występują tu jednocześnie cenne ekologicznie siedliska rzadkich gatunków.

Dlatego też na terenie obejmującym dolinę rzeki Santoczna na odcinku od miejscowości Zdroisko w kierunku Górek Noteckich wraz z sąsiadującymi oddziałami leśnymi ustanowiono rezerwat o nazwie „Buki Zdroiskie”.